Kinderen en volwassenen met ADHD, ADD, prikkelverwerkingsproblemen en autisme hebben vaak slaapproblemen. Het lukt hen namelijk niet dan wel nauwelijks om te ontspannen. Een vol hoofd en piekergedachten bemoeilijken veelal het inslapen.
In dit artikel schrijf ik specifiek over ADHD / ADD en slaap(problemen). Het gevolgde webinar van Sandra Kooij (georganiseerd door Impuls en Woortblind) heb ik hierbij als bron gebruikt.
Que devez-vous savoir sur le sommeil ?
Om meer te begrijpen van de voorkomende slaapproblemen, zal ik eerst inzoomen op de slaap in zijn algemeenheid.
Les différentes étapes du sommeil
In de slaap onderscheiden we 5 verschillende fasen van slaap. Hieronder worden ze toegelicht.
Phase 1 : phase de l’endormissement
Je zweeft tussen waken en slapen. Je ogen vallen toe, de hersenactiviteit neemt af. Dit duurt een paar minuutjes.
Stade 2 : Sommeil léger
Je slaapt, maar nog niet diep. Je wordt niet meer van elk geluid wakker, maar als je toch wakker wordt, heb je nog niet het gevoel dat je goed hebt geslapen. Deze fase duurt iets minder dan een uur.
Phase 3 : la phase de transition vers le sommeil profond
Je ademhaling wordt regelmatig, je hartritme daalt en je spieren ontspannen. Deze fase duurt een 5-tal minuten.
Phase 4 : sommeil profond
Als je nu wakker wordt, voel je je verward en heb je tijd nodig om je te realiseren waar je bent. Deze fase duurt iets minder dan 20 minuten en zorgt voor fysieke rust.
Stade 5 : sommeil paradoxal
De REM-slaap volgt na de diepe slaap en wordt ook de droomslaap genoemd. REM staat voor Rapid Eye Movement omdat de ogen tijdens deze fase voortdurend bewegen. Hartritme en ademhaling zijn in deze fase onregelmatig. Je spieren zijn totaal ontspannen en je bloeddruk stijgt. Tijdens de REM-slaap gebeurt de verwerking van gegevens en worden bepaalde zaken opgeslagen in ons langetermijngeheugen. Het is ook de fase van het emotionele herstel. Omdat je lichaam volledig in rust is en je brein tegelijk op volle toeren draait, spreekt men van de paradoxale slaap. Deze fase duurt ongeveer 20 minuten. Doorgaans word je nadien even wakker, maar te kort om het je te herinneren, vooraleer de cyclus opnieuw begint met de inslaapfase.
Que se passe-t-il pendant que tu dors ?
’s Nachts wordt in de pijnappelklier het hormoon melatonine aangemaakt. Dit hormoon regelt onze biologische klok en zorgt dat het lichaam ‘weet’ wanneer het nacht is, dus tijd om te slapen en wanneer het dag is, dus tijd om wakker te zijn. Het zorgt er ook voor dat we diep slapen, dus dat het lichaam zich goed herstelt.
TDAH et troubles du sommeil
Heel veel personen met ADHD gaan pas heel laat slapen, gewoonweg omdat ze nog niet moe zijn of nog veel te onrustig zijn of bewegingsdrang hebben.
Maar wanneer kinderen of andere personen met ADHD pas zo laat moe zijn of nog te onrustig dan ga je over de grens van de vermoeidheid heen en dan lijken ADHD symptomen nog sterker op de voorgrond te treden!
Dit uit zich dan in nog meer hyperactief gedrag, opstandig zijn of niets willen doen. Ze gaan hierbij over hun grenzen heen. Hierdoor worden de problemen overdag versterkt. Er is sprake van nog sneller afgeleid zijn, en nog een kortere concentratieboog. Het gevolg van vaak over de grens van je slapen heengaan is dat je een chronisch slaaptekort kan krijgen! ik wil niemand angst aanjagen maar het is wel iets wat erbij komt en wat je het beste kunt proberen te vermijden. om proberen te mijden dat je later echt te vaak chronisch slaap tekort hebt.
Relation entre le TDAH et le sommeil
Bij ADHD is vaak sprake van een erfelijke aanleg waarbij het slaapprobleem en ADHD in relatie staan tot elkaar. Het zou kunnen zijn dat de slaapproblemen het ADHD gedrag versterken. Immers vaak laat slapen, geeft het brein te weinig tijd om prikkels te verwerken en versterkt de slechte concentratie en de afleidbaarheid overdag. Wellicht herken je het zelf ook, na een nacht slecht slapen, ben je prikkelbaarder en kom je tot weinig. Personen met ADHD gaan pas ongeveer 1,5 uur later slapen dan anderen. Veelal is het grootste probleem voor mensen met ADHD het inslapen en doorslapen (vaak omdat de meeste ADHD meer piekeren of hun brein blijft maar doorrazen vol gedachten).
Kinderen en volwassenen met ADHD hebben een tekort aan natuurlijke Melatonine in de hersenen. Dit stofje wordt in het begin van de avond aangemaakt en bevordert het tot rust komen voor het slapen gaan. Bij mensen met ADHD wordt dit stofje te weinig en pas laat in de avond aangemaakt. Dit is dus een verklaring van de moeite met op tijd inslapen.
Types de troubles du sommeil dans le TDAH
Niet alleen het laat in slaap vallen kan een probleem zijn voor mensen met ADHD. Lees hieronder meer voorkomende slaapproblemen bij ADHD.
- Je me retourne beaucoup pendant le sommeil (se tourne et se retourne)
- Résistance au sommeil
- Problèmes pour s’endormir
- Dormir toute la nuit
- Difficulté à se lever
- Apnée du sommeil
- Jambes sans repos – Jambes sans repos (beaucoup de coups de pied ou de sensation agaçante dans les jambes qui ne s’arrête qu’en bougeant ou en se retournant dans le lit. Parfois, cela peut aussi être dû à un manque de fer (c’est-à-dire médical).

Problèmes de sommeil avec TDAH / TDA
Zoals ik al in dit artikel schreef gaan ADHD’ers vaak laat slapen zo een 1,5 uur later dan de gemiddelde mens, gewoon omdat ze nog niet moe zijn. of omdat ze over hun moeheid heen zijn. Opvallend geld dit niet voor personen met ADD.
ADD’ers slapen anders. Mensen met ADD gaan vroeger slapen en slapen ook langer dan personen met ADHD.
Wanneer je overdag moe bent en je wil even bijslapen heeft dit vaak een negatief effect, omdat je dan s’ nachts niet kan slapen, dus wil je even bijslapen of een powernapje doen, doe dit dan maximaal 30 minuten 1x per dag. Desondanks zijn mensen met ADD overdag vaak moe.
Autres différences entre le TDAH et le TDA
- les personnes atteintes de TDAH sont principalement très occupées et impulsives.
- Les personnes avec un TDA sont principalement rêveuses et indécises.
- les personnes avec un TDA s’endorment environ une demi-heure plus tard et les personnes avec TDAH environ 1,3 heure plus tard que la moyenne.
- les conséquences du TDAH et/ou du TDA sur la santé sont toutes deux présentes : obésité, privation chronique de sommeil, hyperactivité supplémentaire, maladies cardiovasculaires, diabète, dépression… toutes dues à une privation de sommeil prolongée, ces maladies sont plus fréquentes dans le TDAH ou les TDA. Tout comme vous voyez une augmentation du nombre de personnes qui travaillent de nuit et changent donc souvent leur routine de sommeil.
Lumière et TDAH
Het is wetenschappelijk bewezen dat ADHD en licht een invloed heeft op het slaapgedrag, de slaaproutine en doorslapen. Licht in de nacht heeft een negatief effect op een goede slaap hygiene.
TDAH et sensibilité à la lumière
In je brein is een deeltje dat achter je ogen het licht recht opvangt vanuit het oog. Veel personen met ADHD zijn zeer gevoelig voor licht en dragen vaak lang een zonnebril, maar blijkbaar is lichtopname bij ADHD zo belangrijk dat als je niet genoeg licht binnenkrijgt, het slaap ritme of slaaphygiene verstoord. Ongeveer 70% van de ADHD-er is gevoelig voor licht.
L’influence de la lumière du jour sur le TDAH
Uit recent onderzoek blijkt dat in landen met veel zon en licht veel minder mensen met de diagnose ADHD zijn, in vergelijking met landen zoals Belgie of Nederland waar er weinig licht is (zeker in de winter of donkere dagen). Lichttherapie kan dan een zeer helpende uitkomst bieden, en maakt extra melatonine aan (het slaaphormoon dat in je hersenen plaats vind om te kunnen ontspannen en slapen.
Tip: Als je s’ nachts naar de wc wil gaan, gebruik dan zo weinig mogelijk licht (anders dan krijgen je ogen te veel licht binnen en kan je weer moeilijk slapen. Hetzelfde geldt wanneer je naar de zon kijkt buiten (dit doet dan meestal pijn aan de ogen). Het kan helpen om een zonnebril met oranje glazen te gebruiken. Stel ook je mobieltje en beeldschermen in op een minder fel scherm (zeker in de avond).
Lumière et sommeil
Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat zelfs een klein beetje licht in de slaapkamer depressieve gevoelens veroorzaakt. Het vermoeden is dat je van een beetje licht af en toe bewust of onbewust wakker wordt en onrustiger slaapt. Door zo’n slechte nachtrust ga je je ook sneller slecht voelen. Ook werd gevonden: hoe meer licht hoe groter de depressieve gevoelens. Licht verstoort de biologische klok, licht beïnvloedt het humeur en zelfs de manier waarop je voedsel verteert, er is nog niet precies aangetoond hoe het werkt, maar er is wel een verband gevonden tussen licht in de slaapkamer en overgewicht.

Production de lumière et de mélatonine
Licht heeft invloed op hoeveel melatonine je lichaam produceert. dit is wetenschappelijk bewezen! Tijdens de korte dagen in de wintermaanden kan je lichaam melatonine eerder of later te werken dan normaal. Deze verandering kan leiden tot symptomen van seizoensgebonden affectieve stoornis (SAD) of winterdepressie. Natuurlijke melatonine niveaus dalen langzaam met de leeftijd. Soms komt het ook voor dat oudere en volwassenen zeer kleine hoeveelheden of helemaal geen melatonine meer aanmaken.
TDAH et médicaments pour dormir
Parfois, il peut arriver que vous ne puissiez pas vous endormir longtemps à cause de votre TDAH ou TDA, ou que vous vous réveilliez plusieurs fois au milieu de la nuit. C’est très agaçant et ça prend du temps ! Et que ce problème de sommeil ait un effet négatif le lendemain n’est pas incompréhensible (beaucoup plus irritable, fatigué, encore plus hyperactivité, perte de concentration plus rapide). Il est alors conseillé de soutenir le sommeil avec des médicaments.
Qu’est-ce que la mélatonine ?
Melatonine is een hormoon dat wordt gemaakt door de pijnappelklier in de hersenen. Melatonine helpt bij de controle van je slaap-waakcyclus. Mensen met ADHD hebben een tekort aan dit natuurlijke hormoon. Melatonine is te koop als supplement. Dit is geen slaapmiddel waar je aan verslaafd geraakt. Melatonine bevorderd een ontspannen en rustig gevoel en heeft vaak effect op slapen bij ADD en ADHD. De medicatie melatonine werkt meestal ongeveer na 1,5 uur.
Que fait la mélatonine dans votre corps ?
Je lichaam heeft zijn eigen interne klok in je lichaam, die je natuurlijke cyclus van slapen en waken controleert. Je interne klok regelt telkens hoeveel melatonine je lichaam vanzelf aanmaakt. Normaal begint je melatonine niveau te stijgen in het midden tot late avond en blijft voor het grootste deel van de nacht hoog. In de vroege ochtend mindert je melatoninespiegel. Helaas is bij mensen met ADHD de melatonine niet goed ingesteld waardoor slaapproblemen blijven bestaan.
Structure du coucher
Voor kinderen is een goede structuur voor het slapen gaan belangrijk om te komen tot een goede slaaproutine. Immers een slaapprobleem kan leiden tot een chronisch slaaptekort en met een goede structuur kun je de nachtrust verbeteren en help je je kind meer ontspannen de nacht in gaan.
Une bonne routine de sommeil
Een aantal aandachtspunten voor een goede slaaphygiene bij ADHD zijn:
- faire des choses calmes le soir
- Évitez la lumière vive ou le bruit
- Si nécessaire, expliquez clairement avec des photos ou des photos à quoi ressemble votre routine du soir. Cela apporte souvent la tranquillité d’esprit.
- Le mieux est de toujours aller se coucher vers une heure fixe, même le week-end.
- Faites des choses amusantes et relaxantes avant de dormir, par exemple lire un livre ou lire quelque chose à votre enfant.
Risque accru en cas de problème d’endormissement
Zoals ik al schreef in dit artikel, is structuur voor het slapengaan zeer belangrijk! Doe ontspannende dingen. Zorg voor voldoende beweging overdag. En maak gebruik van een verzwaringdeken of verzwaringsknuffel. Maar ook melatonine kan helpen bij een slaapprobleem.
Een verzwaard drukvest of een squease drukvest dat je kan oppompen ondersteunt mensen met slaapproblemen en ADHD, het helpt ontspannen.
Het gewicht of druk van zo’n deken of knuffel , geeft een druk die als rustgevend word ervaren. Door de druk maakt het lichaam meer melatonine, ons slaaphormoon en meer serotonine, ons gelukshormoon, aan, het gewicht van de deken zorgt ook nog eens voor een verminderde aanmaak van het stresshormoon cortisol, waardoor het makkelijker is te ontspannen.
-> Lees meer over het nut en effectief inzetten van verzwaring
Agitation et inquiétude dans le TDAH
Vraag aan je kind als het moeite heeft met inslapen wat er allemaal in dat hoofdje zit… Maak gebruik van het smoeltjesboek of slaapklets om met je kind de dag af te sluiten. Voor pubers en volwassenen kan een schriftje op het nachttafeltje handig zijn om op papier te zetten wat er in het hoofd omgaat. Vermijd schermtijd in het uur voor je (kind) gaat slapen. Maak het gezellig en donker in de kamer…. maak geen beslissingen meer na 20u00 s’ avonds en probeer je hoofd zo leeg mogelijk te maken! En als je met iets zit kan je de onrust of piekergedachten een beetje relativeren, hierbij kan meditatie ook helpend zijn.
20 conseils pour le sommeil pour le TDAH
Notez tout ce qui vous passe dans la tête, posez un livre à côté de votre lit et notez tout.
- N’utilisez pas trop de lumière le soir (de préférence une lumière que vous pouvez atténuer).
- Buvez du thé (par exemple la camomille)
- Évitez trop d’aliments ou de boissons sucrés, surtout avant d’aller vous coucher.
- Utilisez des verres de soleil orange
- Limitez le temps d’écran avant de vous coucher
- Baissez la lumière bleue de votre écran
- Des heures fixes de coucher aussi les week-ends ou les jours fériés
- Fais des choses relaxantes avant de te coucher. (par exemple, la lecture)
- Notez les pensées inquiétantes
- Pensez à la mélatonine, aux médicaments pour le sommeil ou aux compléments.
- Faites de l’exercice au moins 1 heure par jour
- Faites de l’exercice le soir avant 19h00 pour vous détendre ou mieux dormir
- Prenez une douche chaude, cela vous rend généralement somnolent.
- Le robot du sommeil Somnox : Un bon moyen de s’assurer que votre respiration devient calme lorsque vous êtes au lit est d’emmener un robot du sommeil Somnox dans votre lit. Le robot de sommeil Somnox a été développé par 4 étudiants de l’Université de Terre de Delft. Ils avaient le désir de développer un robot doux et câlin, alors ils voulaient résoudre un problème et avaient l’expérience des conséquences du manque de sommeil dans leur famille.
- Une couverture lestée, un jouet en peluche lestée , un gilet lesté ou un gilet pressuré en mousse
- Aromathérapie (huile d’aromathérapie)
- Un projecteur relaxant de différentes couleurs, comme un projecteur de vagues océaniques
- Rends ta chambre aussi dépourvue de stimuli que possible (range-toi, cela donne moins de stimuli et plus de paix).
- N’utilisez pas de rideaux translucides
- Utilisez un masque de sommeil
Misschien vind je dit ook interessant om te lezen?
JTNDc3BhbiUyMGNsYXNzJTNEJTIyY2xlcmslMjIlMjBkYXRhLXRlbXBsYXRlJTNEJTIyJTQwbGFuZGluZy1wYWdlLWJsb2clMjIlMjBkYXRhLWtleXdvcmRzJTNEJTIydmVyendhcmluZ3NrbnVmZmVsJTJDdmVyendhcmluZ3NkZWtlbiUyQ3NsYWFwa2xldHMlMkNvbGllJTJDemlwJTIwc2hlZXRzJTIyJTNFJTNDJTJGc3BhbiUzRQ==